محمد حسن خان اعتماد السلطنه
77
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
حاجى محمد حسينخان بيگلربيگى و حكمران اصفهان را از حكومت اصفهان احضار به طهران نموده و او را وزير ثانى كردند و حكومت اصفهان را به پسر او عبد اللّه خان واگذار نمودند و خود حاجى وزير دويم بود و به امين الدوله ملقب شد . و منصب مستوفى الممالكى و حواله و اطلاق ماليات و برقرارى مواجب و محاسبهء ولايات با او شد ، نفوذ تمامى در كار كشورى پيدا كرد . وزير ثالث ، ميرزا رضا قلى منشى الممالك بود كه صدور احكام و فرامين و منشآت خاصه و عامه بعهدهء او مفوض گشت . وزير چهارم ، ميرزا هدايت اللّه وزير لشكر بود كه امور لشكرى كليتا به او تفويض شد . سنهء هزار و دويست و بيست و دو ، جنرال غوردون « 1 » سفير ناپلئون « 2 » پادشاه بزرگ به ايران آمد و نامهء ناپلئون و عهدنامهء جديد را به حضور حضرت خاقانى تقديم نمود . اين عهدنامه مشتمل بر همراهى فرانسه با ايران بود ، مشروط بر آنكه روسيه
--> ( 1 ) - منظور ژنرال گاردان است . ( 2 ) - ناپلئون بناپارت ، ناپلئون اول امپراطور فرانسه و يكى از جهانگشايان معروف تاريخ است . وى در پانزدهم اوت 1867 مسيحى در شهر آژاكسيو واقع در جزيرهء كرس به دنيا آمد و پس از پايان تحصيلات مقدماتى دورهء عالى نظامى را در مدرسه شان دومارس بسال 1785 با رتبهء ستوان دومى بپايان رسانيده و در هنگ توپخانهء لافرساخلوى والانس داخل شد . در اين موقع براى تأمين استقلال جزيرهء كرس كوشش مىكرد . شخصيت و نبوغ نظامى او بسال 1794 در جنگهاى ايتاليا مورد توجه قرار گرفت و به رتبهء ژنرالى توپخانه نائل آمد و در اواخر سال 1795 مأموريت حفظ مجلس كنوانسيون و دفع سلطنتطلبان بعهدهء وى واگذار شد . در فوريه 1796 با رتبهء فرماندهى سپاه مأمور ايتاليا شد و سرانجام در دسامبر 1797 فاتح و سربلند به پاريس بازگشت و اندكى بعد آهنگ مصر كرد تا راه انگلستان را با هندوستان قطع كند . لشكركشى و فتوحات مصر از سال 1798 تا 1799 طول كشيد ، بزرگترين خدمات ناپلئون ، در اين زمان بود كه دويست تن از دانشمندان و نويسندگان و هنرمندان را با خود به مصر برد و اينان بودند كه دانش جديدى را بنام مصرشناسى پايهگذارى كردند . پس از مراجعت به پاريس با كودتائى قدرت را بدست گرفت و خود را قنسول اول ناميد . اقدامات مفيدى انجام داد و قوانين مترقى وضع كرد و از آن جمله قانون مدنى فرانسه ، وضع قانون جديد مالياتى و ايجاد بانك ، ايجاد دانشگاه و تفكيك دين از سياست . در سال 1802 بمقام قنسول دائمى -